معين الدين نطنزى
91
منتخب التواريخ معينى ( فارسى )
ايشان در جميع مساجد ماوراء النهر و تركستان و ايغورستان تصوير فرمود كردن . از ملاعب و ملاهى به شطرنج و شكار رغبت داشت . بعد از آنكه دو سال به استقلال تمام پادشاهى كرد ، شبى بر سر مسند سلطنت كشته شد و كس قاتل او را معلوم نكرد . مدفنش در نخشب است . ذكر جلوس بوزان بن دوا از اوركنج خاتون متولد شده بود ، جنونى تمام داشت ، به تصور آنكه بعد از او سلطنت به برادران او بماند حسد كرد و مجموع اروغ خود را به تمام بكشت . معاصر بردى بك خان بوده به واسطهء اين حركت او را بوزان تيلبه لقب كردند . مدّت سه سال آن بلغاق او متمادى شد ، چنان كه امروز آن عصر را مغولان ابتداى تاريخى دانند ، و به ضرب المثل حكايت كنند . به سنهء ست و ثلاثين و سبع مايه ( 736 ه / 1335 - 1336 م ) به دست امرا كشته شد . و مدفن او در قصبهء خزار بوده . ذكر جلوس قزان سلطان بن جنكشى پادشاهى به غايت قهار ، متهور بود . پيوسته به نهب خاندانهاى قديم و قمع و امراى معروف راغب بود ، و از سياستى كه داشت هرچند تعبيهاى واقع مىشد كسى را عرضهء آن نبود كه رفع آن با او بكند . اگر چنانچه دو كس به مهمى يارغوئى به نزد او زانو مىزند البته يكى از آندو بلكه هردو كشته مىشدند . عاقبت الامر بعد از استيلا و استيصال خواست كه امير قزاغن خان را نيز متعاقب ديگر امرا به خرج كنند . امير قزاغن واقف شد و سر خروج از گريبان طغيان به در آورد . در جنگ اول كه ميان ايشان واقع شد تيرى بر چشم قزاغن آمد و يك چشم او بيكار شد . اما در جنگ دوم قزاغن مظفر گرديد و قزان سلطان را بكشت . مدت سلطنت او هفده بود ، و مدفنش در سراى سالى واقع است .